Cechy probiercze złota i srebra na świecie – stare i nowe!

Znaki albo cechy probiercze to symbole wybijane na przedmiotach z metali szlachetnych w celu potwierdzenia ich autentyczności. Są one używane od wieków jako sposób określania jakości wyrobów z metali szlachetnych. Jakie cechy probiercze złota i srebra używane są na świecie?

 

Aktualne przepisy regulujące Prawo probiercze w Polsce

Przepisy probiercze w polce reguluje Ustawa z dnia 1 kwietnia 2011 r. Prawo probiercze. Akt zastąpił wcześniejszą Ustawę z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo probiercze oraz Ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo probiercze.

Ujednolicony tekst obowiązującej ustawy dostępy jest pod adresem: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20110920529/U/D20110529Lj.pdf.

 

Co to jest cecha probiercza?

Zgodnie z Ustawą z dnia 1 kwietnia 2011 r. – Prawo Probiercze cechami probierczymi określa się znaki urzędowe, które potwierdzają zawartość metalu w danym wyrobie menniczym.

 

Cechy probiercze w Polsce składają się z litery i cyfry odnoszących się do próby metalu oraz ze znaku graficznego, który odnosi się do jego rodzaju – złota, srebra, platyny albo palladu. Dodatkowo na wyrobach stosowane są oznaczenia miast, w których działają urzędy probiercze.

 

Zastosowanie cechy probierczej na wyrobie gwarantuje, że jest on wykonany z danego metalu szlachetnego, a także informuje o jego zawartości.

 

W Polsce cechy probiercze złota i srebrna mogą być wykonane wyłącznie przez Okręgowe Urzędy Miar, które reprezentują Główny Urząd Miar. Okręgowe Urzędy Miar znajdują się w 10 miastach: Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu oraz Białymstoku. 

 

Aktualna tabela cech probierczych 

Dzięki tabeli cech probierczych można dowiedzieć się, skąd pochodzi dany przedmiot i jaką ma on próbę, co pomaga w ustaleniu jego autentyczności.

Grafika: Aktualna tabela cech probierczych (obowiązuje od 2012 roku)

 

Jak czytać cechy probiercze?

Litera określa miejsce cechowania:

• B – Bydgoszcz
• G – Gdańsk
• H - Chorzów
• K – Kraków
• Ł – Łódź
• P - Poznań
• W – Warszawa
• V – Wrocław
• Z - Częstochowa

Symbol określa materiał:

• Głowa rycerza oznacza biżuterię ze złota,
• Głowa kobiety oznacza biżuterię ze srebra,
• Głowa konia oznacza biżuterię z platyny,
• Głowa psa (lub krowy) oznacza biżuterię z palladu.

Numer określa próbę:

• 0 - Próba 0, zwana też 999, zawiera 99,9% czystego złota.
• 1 - Próba 1, zwana też 960, zawiera 96,0% czystego złota.
• 2 - Próba 2, zwana tez 750, zawiera 75,0% czystego złota.
• 3 - Próba 3, zwana też 585, zawiera 58,5% czystego złota (najpopularniejsza próba w jubilerstwie).
• 4 - Próba 4, zwana też 500, zawiera 50,0% czystego złota.
• 5 - Próba 5, zwana też 375, zawiera 37,5% czystego złota.
• 6 - Próba 6, zwana też 333, zawiera 33,3% czystego złota.

 

Jak zmieniały się cechy probiercze?

Cechy probiercze ewoluowały w czasie, dostosowując się do zmieniających się przepisów, dostępnych technologii i potrzeb konsumentów. Jak wyglądały cechy probiercze stare, a jak prezentują się te na najnowszych wyrobach menniczych?

 

Tradycyjne cechy probiercze stare i nowe tworzy się poprzez wybicie znaku w metalu. Znak ten zawiera określone informacje, na przykład o próbie danego metalu. W starym oznaczeniu probierczym mieliśmy do czynienia z wartościami po przecinku dla przykładu próba 999 była zapisywana w formie ułamka dziesiętnego z przecinkiem tj. 0,999. Nowa standaryzacja zmieniła zapis formę zapisu liczb. 

 

Obecnie obok tradycyjnych cech probierczych stosowane są także nowoczesne cechy, na przykład zawierające kody QR, hologramy i inne zabezpieczenia zapobiegające fałszerstwom.

 

Oznaczanie złota i srebra na świecie

Znaki probiercze różnią się w zależności od kraju – każdy kraj ma swój własny system cech, które odzwierciedlają jego przepisy, ale również nawiązują do kultury czy tradycji. Jakie są najczęściej stosowane cechy probiercze złota na świecie oraz cechy srebra w różnych krajach świata?

 

Wielka Brytania

Wielka Brytania ma długą historię stosowania cech probierczych, których użycie reguluje system opracowany przez brytyjskie urzędy probiercze.

 

Brytyjskie cechy probiercze zazwyczaj obejmują symbole reprezentujące miasto, w którym przedmiot był badany, znak producenta, próbę metalu czystość oraz datownik wskazujący na rok produkcji. Przykładowo dla miasta Sheffield cecha probiercza srebra ma formę kroczącego lwa i towarzyszy mu litera oraz cecha danego warsztatu.

 

Niemcy

Jeśli chodzi o cechy probiercze złota oraz cechy probiercze srebra Niemcy stosują system wykorzystujący koronę i półksiężyc dla srebra, podczas gdy przedmioty ze złota są stemplowane są wizerunkiem słońca, próbą i znakiem wytwórcy.

 

Francja

We Francji cechy probiercze obejmują znak wytwórcy, znak wskazujący na próbę metalu oraz znak urzędu probierczego wskazujący miejsce, w którym przedmiot został zbadany.

 

Włochy

Włoskie cechy probiercze zazwyczaj zawierają znak producenta, znak próby i symbol reprezentujący miejski urząd probierczy.

 

Stany Zjednoczone

Stany Zjednoczone nie mają krajowego systemu cech probierczych, dlatego najczęściej używane tam oznaczenia odnoszą się do liczby karatów (system karatowy) i mogą dodatkowo zawierać znak wytwórcy.

Oznaczenia karatowe odpowiadają odpowiednio:

1. Złoto 24-karatowe – próba 1000 (teoretycznie, gdyż w rzeczywistości w ten sposób określa się złoto w próbie 999,9)
2. Złoto 23-karatowe – próba 958
3. Złoto 22-karatowe – próba 916
4. Złoto 18-karatowe – próba 750
5. Złoto 14-karatowe – próba 585
6. Złoto 12-karatowe – próba 500
7. Złoto 10-karatowe – próba 417
8. Złoto 9-karatowe – próba 375
9. Złoto 8-karatowe – próba 333

 

Rosja

Z kolei w kwestii takiej jak cechy probiercze ZSRR wykorzystywało głównie symbol składający się ze znaku probierza z datą, cechy miejskiej oraz próby. Obecnie używane rosyjskie cechy probiercze są analogiczne.

 

Podsumowanie

Znaki probiercze to urzędowe symbole używane do potwierdzenia autentyczności i jakości wyrobów z metali szlachetnych. W Polsce są one regulowane ustawą z 1 kwietnia 2011 roku, a ich forma zawiera informacje o próbie metalu, rodzaju metalu i lokalizacji urzędu probierczego. Globalnie, chociaż oznaczenia prób złota i srebra różnią się w zależności od kraju, istnieje pewien poziom międzynarodowej standaryzacji, na przykład poprzez oznaczenia karatów w złocie, co ułatwia identyfikację i porównanie wyrobów na całym świecie.