Dlaczego srebro jest droższe, niż myślisz. VAT i procedura marży

Zastrzeżenie

Ten tekst jest informacją o obowiązujących przepisach, a nie poradą podatkową ani prawną. Nie jesteśmy doradcą podatkowym. Kwalifikacja konkretnego towaru do procedury marży zależy od jego cech i od historii nabycia, a rozstrzyga o niej sprzedawca na własną odpowiedzialność. W indywidualnej sprawie właściwy jest doradca podatkowy albo wniosek o interpretację do Krajowej Informacji Skarbowej. Stan na sierpień 2026 roku.

Skąd bierze się różnica między złotem a srebrem

Ustawa o podatku od towarów i usług traktuje oba metale zupełnie inaczej i nie jest to niedopatrzenie, tylko świadoma konstrukcja wynikająca z prawa unijnego. Złoto inwestycyjne ma własne zwolnienie — art. 122 ustawy o VAT, z definicją w art. 121. Sztabka o próbie co najmniej 995 i moneta spełniająca cztery warunki są z podatku zwolnione. Srebro takiego przepisu nie ma. Nie istnieje kategoria „srebro inwestycyjne” w rozumieniu ustawy. Srebrna sztabka jest zwykłym towarem i podlega stawce podstawowej 23%. To samo dotyczy platyny i palladu. Cała reszta tematu to konsekwencje tego jednego zdania. Ma to konsekwencję rachunkową: premia nad ceną kruszcu przy złocie i przy srebrze jest liczona inaczej. Przy złocie zawiera marżę sprzedawcy, przy srebrze marżę powiększoną o podatek. To dwie różne wielkości, mimo tej samej nazwy.

Procedura marży — co obejmuje naprawdę

Procedura marży z art. 120 ustawy o VAT polega na tym, że podstawą opodatkowania nie jest cała cena, tylko marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. Podatek liczy się więc od zarobku sprzedawcy, a nie od wartości kruszcu. Dla kupującego oznacza to cenę wyraźnie niższą niż przy stawce 23% naliczonej od całości. Tu jednak trzeba uważać, bo w opisach sklepów krąży uproszczenie, które nie wytrzymuje zderzenia z przepisem. Procedura marży nie obejmuje srebra dlatego, że jest „używane”. Definicja towarów używanych z art. 120 ust. 1 pkt 4 mówi o ruchomych dobrach materialnych nadających się do dalszego użytku, ale wprost wyłącza z niej metale szlachetne i kamienie szlachetne. Srebrna sztabka nie jest towarem używanym w rozumieniu tego przepisu i nigdy nim nie będzie, niezależnie od tego, ile lat leżała w szufladzie. Droga do procedury marży prowadzi przez inną furtkę: przedmioty kolekcjonerskie o wartości numizmatycznej (art. 120 ust. 1 pkt 1). Dotyczy to zatem monet, nie sztabek. Dlatego na rynku spotyka się srebrne monety w procedurze marży, a nie spotyka się w niej srebrnych sztabek.

Od kogo sprzedawca musiał kupić

Sama kwalifikacja towaru nie wystarczy. Art. 120 ust. 10 wymaga, żeby sprzedawca nabył go od podmiotu, który nie odliczał VAT — w szczególności od osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej podatnikiem, albo od podatnika korzystającego ze zwolnienia lub sprzedającego również w procedurze marży. Stąd praktyczny wniosek, który wyjaśnia niejedno: procedura marży opiera się na rynku wtórnym. Moneta odkupiona od osoby prywatnej może w niej pozostać. Moneta sprowadzona świeżo z mennicy, z fakturą VAT, nie może. Dwie identycznie wyglądające monety leżące obok siebie potrafią mieć różny status podatkowy i różną cenę, a różnica nie tkwi w monecie, tylko w tym, skąd przyszła. Kupujący nie ma jak tego ocenić z fotografii. Status wynika z dokumentu sprzedaży, nie z wyglądu towaru.

Srebro poza polskim obszarem podatkowym

Trzeci przypadek wynika z zasady terytorialności podatku. Jeżeli kruszec fizycznie nie zostaje wprowadzony na polski obszar podatkowy, tylko pozostaje w magazynie poza nim, to nie ma zdarzenia rodzącego obowiązek w polskim VAT. Podatek pojawia się dopiero przy imporcie, czyli gdy właściciel sprowadzi srebro do kraju. Na tej zasadzie opierają się spotykane na rynku oferty określane jako „srebro bez VAT”. Nazwa jest myląca, bo podatek nie znika, tylko jest odroczony do momentu przywozu. Druga strona tego rozwiązania: kruszcu nie ma się w ręku, dochodzi koszt przechowywania, a przy sprzedaży rozlicza się z podmiotem prowadzącym skarbiec. Opisujemy konstrukcję, nie zachęcamy do niej.

Co z tego wychodzi przy ladzie

Prowadzimy odkup w Katowicach, Warszawie i Krakowie i przy srebrze widać kilka rzeczy powtarzalnych. Poniższe są obserwacjami z praktyki odkupu, nie zaleceniami. Najczęstsze pytanie dotyczy odkupu, nie zakupu. Klienci przenoszą na srebro odruch ze złota i zakładają, że rozpiętość między ceną zakupu a ceną odkupu będzie podobna. Mechanizm jest jednak inny: w cenie zakupu srebra zawarty był podatek, a rynek wtórny go nie zwraca. Wynika to z konstrukcji przepisów, nie z polityki cenowej któregokolwiek sprzedawcy. Druga rzecz to dokumenty. Przy srebrze w procedurze marży status podatkowy towaru wynika z dokumentu zakupu, a nie z wyglądu monety. Bez niego status trzeba ustalać od nowa. Trzecia rzecz to arytmetyka gramatury. Koszt wybicia i opakowania jednej sztuki jest w przybliżeniu stały, a wartość srebra w jednej sztuce jest niska w porównaniu ze złotem. W przeliczeniu na gram koszt wytworzenia waży więc przy srebrze więcej. To rachunek, nie ocena którejkolwiek gramatury.

Trzy stany, w jakich spotyka się srebro na rynku

• stawka podstawowa 23% — nowe sztabki i monety z bieżącej produkcji, sprowadzone z fakturą VAT
• procedura marży — w katalogach oznaczana zwykle jako „srebro VAT marża”; monety mające charakter kolekcjonerski, nabyte od podmiotów nieodliczających VAT, podatek liczony od marży sprzedawcy
• poza polskim obszarem podatkowym — kruszec w magazynie zagranicznym; VAT dopiero przy przywozie do Polski

Poniższa część jest informacją handlową. Kategorie w naszym katalogu odpowiadają temu podziałowi: srebro inwestycyjne, sztabki srebra, srebrne monety bulionowe. Powiązany tekst: złoto czy srebro.

Źródła

• Ustawa o podatku od towarów i usług, art. 120 (procedura marży, definicje przedmiotów kolekcjonerskich i towarów używanych): isap.sejm.gov.pl
• Ustawa o podatku od towarów i usług, art. 121–122 (złoto inwestycyjne — dla porównania): isap.sejm.gov.pl
• Krajowa Informacja Skarbowa — interpretacje indywidualne: kis.gov.pl
• Portal podatkowy Ministerstwa Finansów: podatki.gov.pl

O autorze

Marek Bacławski — Prezes Zarządu IDFMETALE P.S.A., dealer kruszców zarejestrowany w NBP. Od kilkunastu lat prowadzi obrót złotem i srebrem inwestycyjnym w oddziałach w Katowicach, Warszawie i Krakowie.