Jak przekazać złoto w spadku? Praktyczny poradnik dla rodzin i inwestorów
Marek Bacławski · Prezes Zarządu IDFMETALE P.S.A., dealer metali szlachetnych
Złoto inwestycyjne dziedziczy się tak samo jak każdą inną rzecz ruchomą: według testamentu albo według ustawy. Najbliższa rodzina nie płaci podatku od spadku, ale tylko pod warunkiem, że w terminie zgłosi nabycie do urzędu skarbowego. Poniżej opisujemy, jak zapisać sztabki i monety w testamencie, od kiedy biegnie termin zgłoszenia, jak wycenić złoto i kiedy spadkobierca może je sprzedać bez podatku dochodowego. Przepisy podajemy według stanu na 2026 rok.

Jak złoto przechodzi na spadkobierców?
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i w tej samej chwili spadkobierca go nabywa (art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego). Kto dziedziczy, wynika z testamentu albo z ustawy. Jeśli testamentu nie ma, w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci i małżonek, w częściach równych, przy czym małżonkowi przypada co najmniej jedna czwarta spadku (art. 931). Gdy spadkodawca nie miał dzieci, dziedziczą małżonek i rodzice (art. 932). Żeby spadkobierca mógł wykazać, że złoto należy teraz do niego, potrzebuje postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza (art. 1025). Od daty tego dokumentu liczy się też termin w podatku od spadków.
Jak zapisać złoto w testamencie?
Testament można napisać w całości ręcznie, podpisać i opatrzyć datą (art. 949 Kodeksu cywilnego), sporządzić u notariusza (art. 950) albo ustnie oświadczyć wobec urzędnika, na przykład wójta lub kierownika urzędu stanu cywilnego, przy dwóch świadkach (art. 951). Jeśli konkretne sztabki mają trafić do konkretnej osoby, przydaje się zapis windykacyjny. Można go zrobić wyłącznie w testamencie notarialnym. Zapisobierca nabywa wtedy przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (art. 981¹), bez czekania na dział spadku. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być między innymi rzecz oznaczona co do tożsamości, dlatego sztabki warto opisać tak, żeby nie dało się ich pomylić: producent, masa, próba i numer seryjny. Zapisując złoto jednej osobie, trzeba pamiętać o zachowku. Zstępnym, małżonkowi i rodzicom, którzy dziedziczyliby z ustawy, należy się połowa wartości udziału ustawowego, a osobom trwale niezdolnym do pracy i małoletnim zstępnym dwie trzecie (art. 991).
Czy najbliższa rodzina płaci podatek od odziedziczonego złota?
Nie, jeśli dopełni formalności. Ustawa o podatku od spadków i darowizn zwalnia z podatku nabycie przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (art. 4a ust. 1). Warunkiem jest zgłoszenie nabycia naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Termin nie biegnie od dnia śmierci. Przy dziedziczeniu liczy się go od uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a gdy dziedziczenie potwierdza notariusz, od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a). Kto przegapi termin, płaci podatek jak osoba z I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3). Od nowelizacji z 21 listopada 2025 roku termin można przywrócić na wniosek, jeśli podatnik uprawdopodobni, że uchybił mu bez swojej winy (art. 4c). Zgłoszenia nie trzeba składać, gdy wartość złota i innego majątku nabytego od tej samej osoby w roku nabycia i w 5 poprzednich latach nie przekracza 36 120 zł (art. 4a ust. 4 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1).
Ile wynosi podatek, jeśli zwolnienie nie przysługuje?
Pozostali płacą podatek według grupy. Do I grupy należy najbliższa rodzina oraz zięć, synowa i teściowie, do II między innymi dzieci rodzeństwa i rodzeństwo rodziców, do III wszyscy pozostali (art. 14 ust. 3). Podatek liczy się od nadwyżki ponad kwotę wolną (art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 1):
| Grupa podatkowa | Kwota wolna od podatku | Stawki od nadwyżki |
|---|---|---|
| I grupa (bez zgłoszenia SD-Z2 albo zięć, synowa, teściowie) | 36 120 zł | od 3% do 7% |
| II grupa | 27 090 zł | od 7% do 12% |
| III grupa (osoby obce) | 5 733 zł | od 12% do 20% |
Kwotę wolną liczy się łącznie dla nabyć od tej samej osoby w roku nabycia i 5 latach wcześniej (art. 9 ust. 2). Zeznanie podatkowe składa się w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a ust. 1).
Jak wycenić złoto w spadku?
Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy, czyli wartość po odjęciu długów i ciężarów, ustalona według stanu rzeczy w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 7 ust. 1). Przy dziedziczeniu obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1). Wartość sztabek i monet bulionowych wynika z masy, próby i notowań kruszcu; pomocny jest cennik skupu dealera z tego dnia. Monety kolekcjonerskie wycenia się indywidualnie.
Jakie dokumenty przygotować jeszcze za życia?
Dokumenty nie są warunkiem dziedziczenia, ale ułatwiają wycenę, zgłoszenie i sprzedaż. Trzymaj je razem, w miejscu znanym zaufanej osobie:
- faktury i dowody zakupu z datą, ceną i opisem produktu,
- certyfikaty sztabek z numerami seryjnymi oraz oryginalne opakowania,
- spis posiadanego złota: producent, masa, próba, numer seryjny i miejsce przechowania,
- umowę skrytki bankowej albo skarbca, jeśli złoto nie leży w domu,
- kopię testamentu albo informację, u którego notariusza go sporządzono.
Spadkobierca, który nie wiedział o skrytce czy skarbcu, ma 6 miesięcy od dnia, w którym się o nich dowiedział, jeśli uprawdopodobni, że dowiedział się później (art. 4a ust. 2).
Czy darowizna złota za życia to dobra alternatywa?
Darowizna dla najbliższej rodziny korzysta z tego samego zwolnienia co spadek. Zgłoszenie SD-Z2 składa się w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego, a przy darowiźnie bez aktu notarialnego obowiązek powstaje z chwilą wydania złota obdarowanemu (art. 6 ust. 1 pkt 4). Jeśli darowiznę zawarto w formie aktu notarialnego, zgłoszenia nie trzeba składać (art. 4a ust. 4 pkt 2). Wymóg udokumentowania przelewem dotyczy tylko darowizn pieniężnych, nie samego złota. Darowizna za życia pozwala przekazać konkretne sztabki konkretnym osobom. Trzeba jednak pamiętać, że przy obliczaniu zachowku co do zasady dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę (art. 993 § 1 Kodeksu cywilnego, wyjątki wymienia art. 994), więc nie są one sposobem na pominięcie innych spadkobierców.
Czy sprzedaż odziedziczonego złota wymaga zapłaty PIT?
Sprzedaż rzeczy ruchomych przez osobę prywatną, poza działalnością gospodarczą, jest źródłem przychodu tylko wtedy, gdy nastąpi przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT). Spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy, a szczególna reguła liczenia terminu od daty zakupu przez spadkodawcę (art. 10 ust. 5) dotyczy wyłącznie nieruchomości i praw do nich. W praktyce przy złocie pół roku liczy się więc od końca miesiąca śmierci spadkodawcy: jeśli zmarł w maju, sprzedaż od grudnia nie rodzi podatku dochodowego. Przykłady liczenia terminu: podatek od złota inwestycyjnego. Odziedziczone sztabki i monety bulionowe wyceniamy według cennika skupu z dnia transakcji. Do umowy potrzebny jest dokument tożsamości, a dowód zakupu nie jest konieczny, choć certyfikat i oryginalne opakowanie przyspieszają wycenę. Monety kolekcjonerskie wyceniamy indywidualnie, po obejrzeniu.
Co, jeśli złoto leży za granicą?
Polski podatek obejmuje także rzeczy znajdujące się za granicą, jeśli w chwili otwarcia spadku nabywca był obywatelem polskim albo miał w Polsce miejsce stałego pobytu (art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Złoto w szwajcarskim skarbcu zgłasza się więc tak samo jak złoto w domowym sejfie. Przy przewożeniu złota przez granicę Unii Europejskiej obowiązują unijne przepisy o kontroli środków pieniężnych. Monety o zawartości złota co najmniej 90% oraz sztabki o zawartości złota co najmniej 99,5% traktuje się jak gotówkę. Ich wwóz do UE lub wywóz z UE o wartości 10 000 euro lub więcej trzeba zgłosić organom celnym.
Czy fundacja rodzinna może zastąpić testament?
Od 22 maja 2023 roku obowiązuje ustawa z 26 stycznia 2023 roku o fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna jest osobą prawną, która gromadzi mienie, zarządza nim w interesie beneficjentów i spełnia na ich rzecz świadczenia zgodnie ze statutem (art. 2 ust. 1 ustawy). Może posiadać także złoto inwestycyjne. Złoto przeniesione do fundacji staje się jej własnością, ale nie znosi to zachowku: przy jego obliczaniu dolicza się do spadku fundusz założycielski wniesiony przez spadkodawcę, jeśli fundacji nie ustanowiono w testamencie (art. 993 § 2 Kodeksu cywilnego, wyjątki w art. 994¹), a świadczenia od fundacji otrzymane przez uprawnionego zalicza się na należny mu zachowek (art. 996 § 2). Jak fundacje kupują i przechowują kruszec, opisujemy na stronie złoto w fundacji rodzinnej.
Jak przygotować złoto, żeby rodzina nie miała z nim kłopotu?
Najwięcej kłopotu sprawia złoto, o którym nikt nie wie, albo bez dokumentów. Kupuj sztabki i monety z certyfikatami z działu złoto inwestycyjne, trzymaj je w oryginalnych opakowaniach i prowadź aktualny spis. Zobacz też: jak bezpiecznie przechowywać złoto. Podstawy zakupu opisujemy w poradniku jak zacząć inwestować w złoto. Ten tekst to informacja o przepisach, nie porada prawna ani podatkowa; w sprawach spadkowych warto zapytać notariusza lub doradcę podatkowego.
Alert cenowy
Powiadomimy Cię e-mailem o cenie złota
Najczęstsze pytania
Powiązane artykuły
Kup w IDF Metale
Ceny wg notowań spot, gwarancja odkupu, odbiór w Katowicach, Warszawie i Krakowie.




